In de bestaande code ‘Goed bestuur’ zijn basisprincipes vastgelegd die een appèl doen op de professionaliteit van bestuurders en directieleden in het primair onderwijs. De principes zeggen iets over de waarden die aan het gedrag en de cultuur ten grondslag liggen en de kenmerken van de houding van waaruit betrokkenen handelen. De principes –openheid en transparantie- nodigen uit om in dialoog met alle belanghebbenden te reflecteren op de bestuurlijke inrichting en het handelen van bestuurders en directieleden.

De plenaire behandeling van het wetsvoorstel 'Goed onderwijs, goed bestuur' in de Eerste Kamer staat gepland voor 19 januari 2010. Er is geageerd vanuit het onderwijsveld: “We hebben opnieuw een dringend beroep gedaan op de Eerste Kamer om het wetsvoorstel te verwerpen”. Johan Schaberg, columnist van NRC/Handelsblad maakt zich zorgen over het wetsvoorstel. "Het is onzinnig, contraproductief, duur en demotiverend om naar aanleiding van enkele ontsporingen de last van een verplichte toezichtstructuur op te leggen aan een hele sector", schrijft hij.

De komst van de nieuwe wet: opnieuw een ‘hype-je’ om bang voor te zijn? Bezorgdheid is er. Onderdelen zijn er in deze nieuwe wet die ik niet positief vind, en in strijd zijn met vrijheid van (in)richting van scholen. Als het gaat om minimumkwaliteitseisen die bij wet worden vastgelegd is er ook sprake van een zeker risico voor het pc/reformatorisch onderwijs. Anderzijds is een stukje nuchterheid niet verkeerd. Voor zover ik weet hebben we daar niet zoveel over gediscussieerd, maar gelet op de context van het ontstaan van het wetsvoorstel wordt er volgens mij ook wel met een mug op een olifant geschoten. Signalen vanuit het veld moeten we zeer serieus nemen, ook als het gaat om de nadruk op de ‘effectieve’ school. Maar er is meer in het leven dan succesvolle prestaties.

Veel scholen hebben zich de laatste jaren geschoold in ‘besturen op hoofdlijnen’. Best soms lastig (er moet een ‘knop’ om in je hoofd…), maar ook verrijkend. Basisprincipes vanuit de code Goed bestuur worden uitgelegd en toegepast: wederzijds respect, transparantie, dialoog, gezamenlijkheid en verantwoording.

En als de Wet niet wordt aangenomen in de Eerste Kamer? Dan gaan we wat mij betreft gewoon verder waar wij mee bezig zijn: goed besturen voor goed onderwijs! En zullen we specifieke principes vanuit de Code Goed Bestuur verder uitwerken. Bv. die over de scheiding van Bestuur en intern toezicht. Richtingwijzers lees ik in de principes 2 en 4 vanuit de Code Goed Bestuur:

• Het bestuur legt verantwoording af over zijn functioneren aan zijn belanghebbenden en stelt daartoe periodiek vast wie zijn belanghebbenden zijn.
• Het bestuur zorgt ervoor dat er (intern) toezicht plaatsvindt op het bestuurlijk handelen. Daarbij is het niet de bedoeling dat personen toezicht houden op zichzelf.

Wij blijven met de doorontwikkeling van besturen op hoofdlijnen bij ons uitgangspunt ‘besturen met zicht op identiteit en kwaliteit’. Geen identiteit ‘op de plank’. Maar merkbaar. Ook in de omgeving van school. Geen kwaliteit in een handboek, maar zichtbaar en meetbaar. Identiteit en kwaliteit als het zuurdesem in uw school! Wat wilt u (nog) meer?

A.(Bram) Karels
senior onderwijsadviseur