Bezuinigingen

We leven in tijden van (economische) recessie. De nieuwe regering staat voor de haast onmogelijke opgave 35 miljard euro te bezuinigen. Het kan niet anders dat het onderwijs dit ook zal gaan voelen. De HBO-raad heeft echter een plan opgesteld dat uitging van een noodzakelijke extra investering in het hoger beroepsonderwijs die oploopt tot 630 miljoen euro in 2015. Hun motivatie is als volgt: uit de kosten-batenanalyse blijkt dat het terugdringen van de uitval en verbetering van de kwaliteit netto al 1,2 miljard opleveren, het dubbele van de investering.

Formatieplan

Van de directies in het HBO, maar niet minder in het BAO, wordt nu ondernemerschap gevraagd. Het is relatief makkelijk om op korte termijn enkele bezuinigingen te realiseren. Een ontstane vacature wordt deels niet meer opgevuld, natuurlijke afvloeiing wordt geaccepteerd, een tijdelijke benoeming wordt niet omgezet in een vaste benoeming. Zo is het formatieplan weer sluitend voor het komende jaar en de penningmeester tevreden met de realisatie van de begroting. Maar wat zegt dit voor het zittende personeel? Een collega keert niet meer terug, terwijl de kwaliteitseisen worden opgeschroefd. Deed het werk van die collega er niet toe of moeten de achterblijvers nu extra hard gaan werken? Want de inspectie vindt nog steeds dat de kwaliteit makkelijk omhoog kan. Annette Soeters, inspecteur-generaal van het onderwijs, stelt dat op de basisschool één op de vijf leraren niet goed uitlegt. Als dan net die ene weg is gegaan, is het dus niet erg.

Kansen

Een goede schoolleider zal niet gokken op deze situatie, maar het vizier op de toekomst richten. Hoe kan zijn school in de komende jaren opbrengsten generen die gelijke tred houden met de inkomsten? Een goede schoolleider weet het antwoord al: doelgericht werken aan een goede opbrengst. Geen korte termijn regelingen treffen, maar de totale organisatiestructuur kritisch tegen het licht houden. Functies die in tijden van luxe zijn gecreëerd, beoordelen of zij direct van invloed zijn op het primaire proces. Een goede schoolleider stelt kritische vragen of de huidige managementstructuur bijdraagt aan verbetering van het onderwijs of dat er ambulante tijd teruggeschoven moet worden naar de groepen. Een goede schoolleider stelt zichzelf de vraag of het voor de school financieel gezien beter is als hij misschien extern elders één dag activiteiten ontplooit? Door op deze manier verantwoord om te gaan met publieke middelen (die slechts één keer kunnen worden uitgegeven) ontnemen we de inspectie het recht om nu te kunnen zeggen dat scholen niet kritisch zijn over zichzelf. Dan zal blijken dat financiën óf kwaliteit geen dilemma is, maar een kwestie van het maken van gezonde keuzes.

Willem Poppe
senior managementadviseur