Enkele jaren geleden schreef prof. Mathieu Weggeman een boek getiteld Leidinggeven aan professionals? Niet doen! Dit boek werd in 2008 gekozen tot managementboek van het jaar, heeft intussen een groot publiek bereikt en blijkt in een behoefte te voorzien. In onze managementadviespraktijk werken we dagelijks met leidinggevenden: bestuurders, schoolleiders, middenmanagers en – in het kader van opleiding en begeleiding – ook met leerkrachten. De aspecten die Weggeman heeft aangedragen in zijn boek worden hierbij veelvuldig gehanteerd en zijn goed toepasbaar.

In zijn boek beschrijft Weggeman de taken van iemand die leiding geeft aan een groep professionals. Hij onderscheidt 8 take

1. Leidinggevenden ontwikkelen samen met hun mensen een collectieve ambitie;
2. Leidinggevenden inspireren hun medewerkers en betrekken ze bij de strategie;
3. Leidinggevenden communiceren op tijd en eerlijk, ze zijn er en luisteren;
4. Leidinggevenden geven outputduidelijkheid en feedback;
5. Leidinggevenden treden assertief op naar mensen die niet goed (meer) zijn in hun vak;
6. Leidinggevenden durven te functioneren als hitteschild voor de ruis van boven en van opzij;
7. Leidinggevenden hebben een gezaghebbende, maar dienende en bescheiden attitude;
8. Leidinggevenden sturen op flow, dus op vakdeskundigheid en plezier in het werk.

Er is binnen Driestar educatief een werkgroep geformeerd (bestaande uit Dick Both, Alex de Bruijn, Bram ter Harmsel en Willem Poppe namens managementadvies, Rens Rottier namens CvB en Jan Verburg namens onderwijsadvies) die bezig is deze taken op verschillende interactieniveaus te ‘vertalen’ naar de onderwijssector. Deze taken gelden wat ons betreft namelijk niet alleen voor de schoolleider die leidinggeeft aan een team leraren, maar -en dat zorgt voor een frisse, nieuwe blik- de principes kunnen ook toegepast worden op leraren die leidinggeven aan een groep kinderen. Ook voor het hoogste interactieniveau -die tussen bovenschools management/bestuur en schoolleider- zijn deze taken betekenisvol. We gaan er bij alle interactieniveaus vanuit dat alles wat op school gebeurt ten dienste moet staan aan het primaire proces: het geven van uitstekend onderwijs aan de leerlingen. Het eerste interactieniveau is dan ook die tussen leraren en leerlingen, want daar speelt het primaire proces zich af.  

In gesprek met Weggeman is de gedachte ontstaan om aan de hand van de 8 aspecten uit zijn boek twee scans te ontwikkelen waarmee schoolleiders en leraren geholpen worden inzicht te krijgen in hun situatie, hun opereren en de team-/groepscultuur. Daarnaast werken we samen met Weggeman aan een boek waarin we de 8 aspecten ‘vertalen’ naar de onderwijssituatie. In het boek beschrijven we de 8 aspecten op de drie interactieniveaus in relatie tot de scans.  We doen dat vanuit het gedachtegoed dat binnen onze organisatie wordt uitgedragen: werkplaatsleren, professionele cultuur, Rijnlands denken, basiscommunicatie e.d.

Met het boek en de scans richten we ons op schoolleiders, middenmanagers en leraren van scholen voor basis- en voortgezet onderwijs. Het boek zal zo vorm gegeven worden dat het ook in verschillende managementopleidingen en lerarenopleidingen gebruikt kan worden.

Met dit project beogen we het volgende:

1. Het gedachtegoed van Weggeman verbinden aan onze brede praktijkervaringen in het onderwijs;
2. De aspecten die Weggeman onderscheidt op drie interactieniveaus uitwerken naar operationeel niveau.
3. Een drijfveer in ons werk is het vergroten van de competenties van de schoolleiders en leraren. Een praktisch boek en bijbehorende scans, met veel aandacht voor casussen, praktijkvoorbeelden en gespreksvragen,  zal hieraan een belangrijke bijdrage leveren.
4. Scholen helpen scherper zicht te krijgen op het functioneren van de schoolorganisatie en de betrokkenen in de organisatie.
5. Scholen praktische tools, handvatten en ideeën aanreiken om te werken aan een professionele cultuur.

Zoals het er nu naar uitziet zal het boek begin 2012 verschijnen. Tot die tijd zijn we intensief bezig de 8 aspecten te beschrijven.

Graag willen we collega’s uit het veld oproepen om met ons mee te denken bij de scans en/of op een of meerdere aspecten. We nodigen je uit om aan te geven op welk aspect je graag mee zou willen lezen. Er is veel expertise in het veld en daar willen we graag optimaal gebruik van maken. Als je mee wil lezen en je inbreng wil hebben bij de scans en/of op een of meerdere aspecten wil je dat dan doorgeven aan Dick Both of Alex de Bruijn. We zien uit naar je reactie!