Nieuwskanaal voor: Driestar Managementadvies

Wat deden onze managementadviseurs in december?

Fri, 13 Jan 2012 15:44:57 +0100

Een kijkje in de agenda's van Koos Boeve, Dick Both en Alex de Bruijn.

Koos Boeve:

Bewust onbekwaam – bewust bekwaam

In de eerste week van december werd ik telefonisch benaderd met de vraag of ik met de voorzitter van het bestuur en de directeur van gedachten wilde wisselen over het functioneren van het strategisch beleidsplan. De afspraak was al snel gemaakt en zo zaten we ’s avonds, na de aanmelding van de nieuwe leerlingen, omstreeks half 10 aan een bakje koffie. Al gauw bleek dat het strategisch beleidskader een papieren tijger was geworden, er was stof op komen te liggen. De zorg van de voorzitter en de directeur was groeiende, zo werd gezegd, want er hadden ook bestuurswisselingen plaatsgevonden. Nieuwe bestuurders die van het strategisch beleidskader nauwelijks iets afwisten. Daar moest verandering inkomen, maar hoe? Bewust onbekwaam, zo wordt dit wel genoemd.

Na een goede discussie werd besloten aan bewustwording te werken. Wat is het doel en de werking van het document? Welke plaats neemt het in te midden van velerlei documenten? Wat merkt de directeur van het hanteren van dit document en wat merken anderen er van, bijvoorbeeld personeel, ouders, enz. Hoe wordt het beleid geëvalueerd en geactualiseerd? Nadat afgesproken was dat ik een opzet zou maken voor een aanpak met alle bestuursleden, zijn we uiteen gegaan. Het voorstel is inmiddels de bestuurstafel gepasseerd en akkoord bevonden. Bestuurders willen bewust bekwaam worden en zijn! In januari volgt de uitwerking.

Dick Both:

Een interimopdracht op een basisschool;
Het met een managementteam voorbereiden van een tweedaagse in januari 2012 met het hele team en bestuur om het beleid voor de komende vier jaar te ontwerpen;
Een gesprek met een uitgever over een publicatie over Opbrengstgericht werken;
Een trainingsdag Integraal;
Enkele externe audits op scholen;
Een overleg met verschillende mensen uit de organisatie om na te denken over de verbinding tussen OGW/HGW/Zien en Kijk;
Twee assessmentsettings met kandidaten voor trainee en junior-managementadviseur;
Een gesprek met Alex van Emst over de professionele cultuur.

Alex de Bruijn:

Ongeveer anderhalve dag per week een interimklus in Hedel
Een tweede teambijeenkomst op een school rond het thema handelings- en opbrengstgericht werken mét leerlingen
Met een aantal poolvervangers van een klant een trainingsbijeenkomst rond OGW
Participeren in kenniskring leiderschap van Driestar Educatief
De tweede dag van het tweede jaar 'professionele leergemeenschap startende leraren' verzorgd met een aantal leraren uit een samenwerkingsverband (inmiddels leraren die in hun tweede of derde jaar zijn). Deze dag dachten we met elkaar na over het schoolniveau uit het boekje 'Wat werkt op school' van Marzano.
Zelf een training Integraal gevolgd (train de trainer)
Als portfoliodocent het eerste meestermoment gehad met 4 studenten die de opleiding DPO van Penta Nova volgen
Met een aantal collega's verder nagedacht over OGW in het Voortgezet Onderwijs. Er liggen daar veel mogelijkheden! In februari 2012 starten we op een aantal VO-scholen een pilot.
Bijeenkomst met het 'expertiseteam werkplaatsen', een aantal mensen van Driestar educatief die zelf werkplaatsen 'in het veld' leiden. We inspireren elkaar, scherpen elkaar op en rusten elkaar zo toe om ons werk als werkplaatstrainer nog beter te kunnen doen.
Veel voorbereidend werk t.b.v. ons boek 'Onderwijs vraagt leiderschap' en het seminar waarop het boek gespresenteerd zal worden: overleg met Dick Both, contacten met Mathieu Weggeman, uitgeverij Scriptum, onze 'PR-man' Wilco Moen, enz.
Overleg met het expertiseteam IPB (Integraal PersoneelsBeleid) waarbij we de mogelijkheden bekijken om werk te maken van personeelsbeleid anno nu.

Schotland

Mon, 09 Jan 2012 20:57:59 +0100

Eind november genoot ik het voorrecht om met 25 studenten van de minor Jong Management naar Schotland te gaan.

Betrokkenheid

We hebben daar (hernieuwd) kennisgemaakt met het onderwijssysteem. We hebben de beroepstrots, de discipline en het leiderschap op deze scholen geobserveerd en in sommige gevallen bewonderd. We hebben elkaar erop gewezen dat we de vergelijking met de Nederlandse situatie niet één op één kunnen maken. Daarvoor is de context te verschillend en wordt onze observatie gekleurd door een Nederlandse bril. Samen hebben we nagedacht welke elementen we wilden meenemen om hier verder mee aan de slag te gaan. Dat waren twee zaken: de beroepstrots van de Schotse leerkracht en het getoonde leiderschap van het management. De groep werd geraakt door het enthousiasme en de betrokkenheid op het primaire proces. We zagen schoolleiders van hele grote scholen zich tussen de leerlingen begeven en positief gedrag belonen. Terwijl ze op een ander moment vertelden over de druk die het realiseren van een goede onderwijskwaliteit op hen legde.

No doors, no walls

We waren in een school die werkte vanuit het principe ‘no doors, no walls’. Alle lesruimtes waren open naar de centrale gang. Op mijn vraag hoe kinderen met gedragsproblemen hierop reageerden kregen we het onthutsende antwoord dat ze in de achterliggende 4 jaren één kind met ritalin hadden gehad.

Wezenlijke dingen

Een werkweek is te kort om een grondig onderzoek te kunnen doen. U begrijpt dat dit mooie, diepzinnige gesprekken opleverde die tot in de kleine uurtjes werden gevoerd. Daarbij kwamen ook de gesprekken over de wezenlijke dingen in dit leven. Onderwijs doet er toe, de man of vrouw voor de klas doet er toe, leiderschap doet er toe. Maar wat doet er het meeste toe in ons leven? Hiervan hebben we ook glimpen mogen opvangen tijdens de verschillende kerkdiensten die we bezochten. Ik geloof in één heilige, algemene, christelijk kerk, in de gemeenschap der heiligen (zonder hier naambordjes aan te hangen) Vol met gedachten en vragen zijn we teruggereisd naar Nederland.

Mooi Schotland Groepsfoto bij Hamilton College

Mission Statement Hamilton College Logo Hamilton College

No walls, no doors Kerndoelen

Presentatie Leiderschap Schotland-Nederland 1-0

No walls, no doors Schoolleider present

Als u nog meer wilt lezen over deze Schotse werkweek kunt u doorklikken naar deze link: http://de-werkplaats.blogspot.com/2011/11/twee-werelden.html. De verwerking van alle facetten van een buitenlandse reis duurt vaak langer dan je denkt. Eén van de zaken die ik momenteel overdenk is de naamgeving van de minor. Moeten we de minor omdopen tot minor Nieuw Leiderschap? Opeens weet ik het antwoord... U hoort van ons.

W.P. (Willem) Poppe
Senior adviseur

Wat doen onze managementadviseurs zoal?

Tue, 29 Nov 2011 15:50:00 +0100

Enkele activiteiten van Bram ter Harmsel, Willem Poppe en Dick Both

Activiteiten van Bram ter Harmsel

Interim management directeursfunctie V.O.
Twee dagen met directie, MT en medewerkers van jeugdinstelling om te komen tot beleid voor de komende jaren
Geven van Werkplaatsen voor leidinggevenden aan een groep directeuren en teamleiders en een Werkplaats voor orthopedagogen
Coaching van directeuren door middel van gesprekken en coaching in actie
Supervisietraject adviseur
Training feedback geven en ontvangen
Expertiseteam coaching/professionaliseringsvormen en expertiseteam werkplaats binnen Driestar Educatief.

Activiteiten van Willem Poppe

Laatste hand leggen aan hoofdstuk Assertief Optreden voor het boek Onderwijs vraagt leiderschap.
Toetsingskaders Dunamis herschrijven naar nieuw concept
Bezig zijn met onderzoek in de Kenniskring Penta Nova over de relatie tussen waardengestuurd en opbrengstgericht onderwijs
3 teamtrainingen in 5 dagen rondom kwaliteit, strategisch handelen en persoonlijk meesterschap
1 training met visitatoren vanuit de PKN rondom auditing en kwaliteit
Mooie interim klus op een school die per 1 januari gaat fuseren met 4 andere scholen in de regio
Begeleiding bij het afstuderen van pabo-studenten in de Minor Jong Management
Voorbereidingen voor de werkweek Schotland met de studenten Minor JM

Activiteiten van Dick Both

Met Pieter Moens naar Duitsland om de studiereis 2012 voor te bereiden
Met het bestuur van een federatie met zo’n 25 scholen nagedacht over de vraag hoe deze federatie toekomstproof is
Een teamtraining feedback geven gegeven
Een interimklus
Veel geïnteresseerden te woord gestaan die meer wilden weten over werken bij Driestar Managementadvies
Allerlei managementgerelateerde bezigheden
Voorbereidingen getroffen voor de presentatie van ons boek Onderwijs vraagt leiderschap!

Twee werelden

Wed, 30 Nov 2011 09:47:24 +0100

We zijn op de terugreis van Schotland naar Nederland. Mijn collegae liggen op ��n oor in hun kooien. Ik kan me niet voorstellen dat ze slapen, want het schip gaat stevig op en neer.

Misschien wel dezelfde beweging die er op dit moment in mijn hoofd plaatsvindt. Een van mijn collegae vroeg eens of mijn gedachten wel eens stilstaan. Ik antwoordde toen: “Alleen als ik slaap en eigenlijk vind ik het jammer dat ik zo’n 6 uur op een nacht moet slapen want dan kan ik niet denken.” Een van de studenten wist ook te vertellen waarom ik altijd moet geeuwen: “Dat is om je hersenen te ventileren, anders lopen ze warm!”

Snoepreis

Ik ben nog niet in m’n kooi gekropen ben. Ik zit te gapen en te denken. Er gaan zoveel gedachten door mijn hoofd, dat ik ze even op papier moet zetten. Deze week ben ik weer op snoepreis geweest (zie vorige column). Reken maar dat ik weer gesmuld heb. Van Schotland, van het eten, van de whisky, van de cultuur, van de bezoeken aan de different primary en secundary schools, van het bezoek aan de Schotse kerkdiensten, van de ervaringen met de studenten. Ik zou nog een halve bladzijde kunnen vullen met alles waarvan ik genoten heb; van de wereld van verschil tussen Schotland en Nederland.

Genieten en leren gaat bij mij samen op. Ik heb geleerd van het voorbeeldige leiderschap van enkele Schotse schoolleiders, ik heb geleerd van het strikte Schotse onderwijssysteem en ik heb van mijn collegae geleerd weer anders naar mezelf te kijken. Ik heb ook geleerd van de studenten; van de eenvoud waarmee sommigen over hun geloof spreken. De eenvoud van het geloof zoals dit daadkrachtig en onvoorwaardelijk openbaar komt bij het slavinnetje en de slaaf van Naäman.

En hier zit ook het punt waarover ik op dit moment niet uitgedacht kan raken. We hebben met elkaar gesproken verschillende werelden: de wereld van de drank, het snelle geld en de haveloosheid op dek 6. Over de wereld van de bankiers en de staatsschulden. Een wereld die we niet kunnen doorgronden; Griekenland wel of niet uit de Euro? Gaat het nu wel goed in de wereld of niet? Wij vonden van niet, maar de christenen in China vinden het wel. Zo kwamen we op het staan in deze wereld. Wel of niet naar een Engelse pub? We zijn hier toch om cultuur te proeven? Wel of niet kijken naar Harry Potter in de Abbey of Durham.

Switchen

Als we gaan proberen op al die vragen antwoorden te formuleren, komen we er niet uit. De een vindt dit, de ander dat. Maar hoe dan wel? Een richtingwijzer vonden we op de markt in Durham, gewoon in een gesprekje. Het gevaar bestaat dat we in twee werelden leven: de ene wereld van het materialisme, de uitbundigheid en het consumeren. De andere wereld van het onvergankelijke, de ingetogenheid en de verantwoordelijkheid. Het lijkt alsof iedere nieuwe generatie steeds makkelijk kan switchen tussen de ene en de andere. Dat het bestaan van twee werelden naast elkaar steeds vanzelfsprekender wordt. Wat ik deze week geleerd heb, is dat ik persoonlijk de vraag moet beantwoorden of ik met één been in de ene en met het andere been in de andere wereld sta. Of dat ik met beide benen in de ene sta en soms met beide benen naar de andere hups zoals we vroeger op gym deden met twee hoepels. Of dat ik niet toelaat deze twee werelden ontstaan, maar dat ik besef te leven in één wereld c.q. één werkelijkheid. De wereld van eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van de Ander.

Ik kreeg antwoord toen ik in de luwte op de achterplecht van het schip door een stevige zuidwester de golven rond het schip zag spoken in dat eenvoudige kinderversje. “Diep, diep, diep als de zee. Hoog, hoog, hoog als de lucht, blauw, blauw, blauw als het water blauw is Jezus’ liefde voor mij en jou”. Dat te mogen beseffen en vanuit dat perspectief te mogen werken, dat maakt hét verschil in deze wereld.

W.P. (Willem) Poppe
Senior adviseur

Leiden met liefde

Wed, 30 Nov 2011 11:59:01 +0100

Op 3 november 2011 werd het boek Chris Tils 'Leiden met liefde, op zoek naar de nieuwe onderwijsbestuurder' gepresenteerd. Rens Rottier, voorzitter college van bestuur, was aanwezig.

Dit boek is ontstaan op basis van interviews met zo’n 50 onderwijsbestuurders. Ik smaakte het genoegen daar ook bij te mogen horen. Chris is aan zijn boek begonnen omdat hij gewoon heel nieuwsgierig was naar hoe onderwijsbestuurders hun werk doen, waarom ze het doen (drijfveren) en wat ze doen( rollen). Daar is een mooi boekje uit gekomen, dat zeker een stap is in de richting van de doordenking van dit vak. De presentatie waarbij alle geïnterviewden waren uitgenodigd en nog wat andere mensen, was zeer inhoudsvol.

Twee dingen haal ik er even uit:

Mevrouw Waslander, Professor of Management of Complex Educational Organisations, bij TiasNimbas, droeg een gesproken column voor. Zij vertelde dat er vanuit onderzoek nog maar een begin van een antwoord is op de vraag: Wat is een goede onderwijsbestuurder? En dat begin is als volgt: Een goede onderwijsbestuurder heeft een visie op onderwijs. Bouwt aan een coherent, logisch en goed werkende organisatie (kwaliteit van systemen en processen moet gewoon op orde zijn, maar staat geheel in dienst van realisatie van de missie) en bevordert het lerend vermogen van de organisatie op alle niveaus. Het boek werd aangeboden aan F. van Wieringen, oud voorzitter Onderwijsraad en hoogleraar onderwijskunde.

Het gaf vier reflecties:

Wij klagen veel over Den Haag, maar weet dat vrijwel nergens in de wereld onderwijsbestuurders zoveel ruimte hebben dan in Nederland om de eigen school te richten en in te richten.
De legitimatie van de onderwijsbestuurder is lastig, er is veel maatschappelijke discussie over. Die discussie beïnvloeden door ervoor te zorgen dat: de systemen gewoon werken, de procedures op orde zijn en door missie gericht te werken en daarover te communiceren.
Er is teveel kopieergedrag in het onderwijs. HBO gingen universiteiten nadoen (fusies, colleges van bestuurd e.d.), ROC kopieerden HBO, VO kopieerde HBO en MBO en nu zien we BAO de VO-scholen kopiëren door grote groepen scholen onder een professioneel bestuur te brengen een bestuursbureau op te richten enz. Pas daarmee op. Kies vormen die bij de aard en de omvang van de school passen.
Veel discussie over schaal. Verband tussen kwaliteit en schaal is niet aangetoond. Schaalgrootte moet vrije schoolkeuze mogelijk maken, bij te grote schaal valt er niets meer te kiezen en dat is per definitie niet goed.

Voor wie interesse in het boekje heeft: http://www.sdu.nl/catalogus/9789012573863

Snoepreisjes

Wed, 26 Oct 2011 10:30:16 +0200

Het raakt tijd dat iemand het gewoon durft toe te geven, daarom ga ik het in deze column doen. Ik ben dit jaar in maart een week in Zuid-Afrika geweest, in september een week in IJsland en eind november hoop ik nog een week naar Schotland te gaan. Allemaal voor mijn werk! Als ik dit zeg krullen bij sommige mensen de lippen zich dan tot een meewarig lachje, waarna een vraag volgt als: "Daarom zijn jullie uurtarieven zo hoog zeker?" of "Wat levert dat dan op?" Weer anderen geven het ronduit toe: "Ik zou ook wel zo'n snoepreisje willen!"

Rondom mijn eerste reis in 2007 naar de Verenigde Staten probeerde ik mezelf nog te redden door te zeggen dat we een heel druk programma hadden en heel veel geleerd hebben met elkaar en er goede contacten aan overgehouden hebben. Bij de laatste reizen heb ik dat niet meer gedaan. Omdat ik een beschrijving op internet gelezen heb die mij goed uitkwam: onder een snoepreisje verstaat men een pleziertochtje, dat men in stilte doet. Snoepen moet hier worden opgevat in den zin van iets heimelijk nemen, grijpen, en is in dezen zin synoniem met snappen zodat P.C. Hooft kon spreken van een snapreisje.

Als ik straks met enkele collegae en studenten van de minor Jong Management naar Schotland vertrek, doen we dat dus gewoon in stilte; met de nachtboot. We gaan met negentien studenten op reis, dus zal er ook een behoorlijke voorraad snoep meegaan. Uiteraard is het op de reis niet toegestaan om heimelijk iets uit iemands koffer te nemen. Maar u zult snappen dat ik nu wat om de hete brij heen draai. Ik realiseer me dat dit een flauwe alinea is en wil graag even de diepte in.

Sinds ik buitenlandse ervaring heb mogen opdoen, snap ik sommige dingen beter. Of, anders gezegd, ik kijk wat anders tegen sommige zaken aan. Een belangrijk punt is dat ik er achter gekomen ben dat Nederland niet het middelpunt van deze aardbol is, terwijl ik dat lange tijd wel dacht. Het is bijna shockerend te constateren dat Amerikaanse kinderen niet weten waar Nederland ligt. Ook heb ik gezien dat mijn Nederlandse directheid in andere landen soms wat vraagtekens op de gezichten laat verschijnen. Ik merk dit momenteel ook heel duidelijk tijdens mijn studie aan de Universiteit Antwerpen. Verder is mij in gesprekken met buitenlanders (alleen al de bijklank van dit woord in Nederland) aangetoond dat er meer bestaat dan de Nederlandse systemen en structuren die ik als adviseur aan anderen doorgeef en de onderwerpen die in Nederland belangrijk zijn. Ga ik nu de wijsneus uithangen die ook eens een keer over de grens gekeken heeft of ga ik nu kritiek leveren op mijn vaderland? Zeer zeker niet, maar ik snap sommige dingen nu wat beter.

Na het lezen van deze drie voorbeelden zult u begrijpen dat ik altijd geïnspireerd terugkeer van een nieuw buitenlands avontuur. Want het doet ook iets met mij persoonlijk. Er ontstaat een band met de meereizende collegae die verder strekt dan collegialiteit. Nog één punt wil ik in deze column met u delen. De laatste keer dat we opstegen van Schiphol ontsproot aan mijn brein ineens weer een bijzondere gedachte, die na de landing in Reykjavik weer even boven kwam drijven. “Nu laat ik Nederland met zijn vele kerkgebouwen en evenzoveel verschillende naambordjes op de gevels achter en reis ik naar een land waar deze naambordjes niet voorkomen. Terwijl de God die achter deze naambordjes schuilgaat wél met mij meereist en daar zelfs al op mij wacht.”

In Zuid-Afrika had ik deze ervaring ook; toen we met elkaar lazen uit een Zuid-Afrikaanse Bijbelvertaling uit 1983 onder de donkere sterrenhemel met als achtergrondkoor duizenden krekels die in een machtige symfonie hun Schepper, Die ook de spuitende geisers en machtige watervallen in IJsland creëerde, eerden. Dat maakt mij klein en zorgt ervoor dat ik dingen in een ander perspectief leer plaatsen. Snapt u nu waarom ik wat zat te spelen met de woorden van Hooft? Vooral op het laatste woordje daarvan, wilde ik uw aandacht even richten. Door wat te reizen, snap ik sommige dingen wat beter en kan ik in mijn werk nog veelzijdiger bezig zijn. Ik hoop nog veel snoepreisjes te mogen doen, snapt u?

W.P. (Willem) Poppe, managementadviseur

Ubuntu - Ik ben omdat wij zijn

Mon, 19 Sep 2011 08:54:40 +0200

Even vroeg ik mij af waar ik terecht gekomen was. Rondom mij zat een zeer divers gezelschap, allemaal afwachtend hoe Ubuntu (je zegt: 'Oeb�entoe') het vandaag zou worden. Ubuntu is geen postzegelverzamelaarsclub en ook geen club van houders van tropische vogels. Hoewel dat laatste gedurende de dag wel een paar keer genoemd werd. 'We moeten er voor oppassen dat we Ubuntu niet hier naartoe halen en in een voli�re met andere exoten stoppen, zodat we er op afstand naar kunnen kijken!' Nee, Ubuntu moet in ons zitten.

Inmiddels bent u nu wel benieuwd wat Ubuntu is. Helaas kan ik het niet uitleggen. Ik heb het meegebracht van mijn reis naar Zuid-Afrika. Ik sprak daar met een schoolleider die mij voor het eerst liet kennismaken met dit begrip. Ik had daarvoor al een artikeltje gehad van een collega die ook in Afrika geweest was. Ik had het gelezen en terzijde gelegd. Maar toen opeens was daar weer ‘ubuntu’. Was het omdat ik het zo leuk vond klinken of omdat ik altijd wel voor nieuwe dingen te porren ben? Nee, de inhoud sprak mij aan.

Als de ene Afrikaan de andere groet zegt hij: ‘Sawu bona’, wat betekent: ‘Ik zie je’. Als tegengroet zeg je: ‘Sikhona’, wat betekent: ‘Hier ben ik’. Het begrip ‘ubuntu’ komt van het Zulu-gezegde: “umuntu ngumuntu ngabantu” of “een mens wordt een mens door andere mensen”. We zijn wie we zijn doordat we zijn geworden door de mensen om ons heen die ons als persoon respecteren en erkennen. Voor mij is het Afrikaanse “ik ben omdat wij zijn” een prachtig alternatief voor het “ik denk dus ik ben” van Descartes in Europa.

Dit principe was ook direct merkbaar in het gezelschap van allerlei pluimage. De begroeting was niet met een conferentieblik, d.w.z. tijdens de groet over de schouder van de ander kijkend of er een interessanter persoon te ontdekken is. Nee, er was oprechte belangstelling voor elkaar. ‘Wie ben jij?’ en ‘Wat zijn jouw drijfveren?’ Zo hebben we deze dag met elkaar besteed aan ubuntu. De praatstok kwam er weer aan te pas(zie mijn column ‘Conferentie-moe’). Opnieuw geef ik het advies om tijdens iedere personeelsvergadering dit principe te hanteren: écht luisteren naar de ander en samenvatten. Niet het woord nemen, maar het woord krijgen.

Afrikaanse warmte, gevoed met Hollandse nuchterheid, middenin de bossen van Elspeet. We kwamen tot de ontdekking dat ubuntu veel kenmerken vertoont van ons naoberschap of mekanderschap. Een leidinggevende uit een van de bekende wijken van Rotterdam durfde zelfs te stellen dat ubuntu een Rotterdams concept is: ‘geen woorden, maar daden’. Toen het einde van de dag naderde, hebben we elkaar beloofd de komende tijd in onze naaste omgeving uitvoering te geven aan ubuntu. Deze column is mijn eerste stap op weg naar ubuntu. Als u nu al een gesprek met mij wilt hierover: ‘Sawu bona’.

[wordt vervolgd]

W.P. (Willem) Poppe, senior managementadviseur